fa مدل‌سازی عددی دوبعدی میانگین‌عمقی انتقال رسوب و ارزیابی اثر آب‌شکن‌ها در پایین‌دست سد ارس با استفاده از مدل CCHE2D هیدرودینامیک عددی CFD مقاله پژوهشي Research Paper <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="background:white"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">رسوب‌گذاری در پایین‌دست سدها یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر تغییرات مورفولوژیکی رودخانه و کاهش ظرفیت مفید مخازن محسوب می‌شود. در این پژوهش، رفتار هیدرودینامیکی جریان و الگوی انتقال رسوب در پایین‌دست سد ارس با استفاده از مدل عددی دوبعدی میانگین‌عمقی </span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="background:white"><span style="font-family:" vazirmatn=""><span style="color:black">CCHE2D</span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="background:white"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> مورد بررسی قرار گرفت. مدل شامل زیرمدل‌های هیدرودینامیک، انتقال رسوب و تغییرات مورفولوژیکی بستر بوده و با استفاده از داده‌های هیدرولوژیکی، توپوگرافی بستر و مشخصات رسوب منطقه کالیبره شده است، به‌منظور ارزیابی حساسیت سنجی مدل، اثر پارامترهایی نظیر ضریب زبری مانینگ، مدل آشفتگی، اندازه ذرات رسوب، شرایط مرزی و نوع رابطه ظرفیت انتقال رسوب بررسی گردید. بطورکلی نتایج نشان داد که نواحی دارای سرعت و تنش برشی بالا مستعد فرسایش موضعی بوده، در حالی‌که مناطق دارای جریانات گردابی و سرعت پایین، بیشترین میزان رسوب‌گذاری را تجربه می‌کنند. همچنین افزایش دبی جریان موجب افزایش نرخ انتقال رسوب و تغییر الگوی توزیع تنش برشی در کانال شد. تحلیل حساسیت نشان داد که مدل نسبت به شرایط مرزی، ضریب زبری و روابط ظرفیت انتقال رسوب حساسیت بالایی دارد، اما تأثیر مدل آشفتگی بر نتایج انتقال رسوب محدود است. نتایج شبیه‌سازی همچنین نشان داد که استفاده از آب‌شکن‌ها می‌تواند میزان رسوب انتقال‌یافته به نواحی بحرانی را تا حدود 30 درصد کاهش دهد. یافته‌های این پژوهش بیانگر قابلیت مناسب مدل‌های دوبعدی میانگین‌عمقی در تحلیل فرآیندهای هیدرودینامیکی و مورفودینامیکی پایین‌دست سدها بوده و می‌تواند در مدیریت رسوب و طراحی سازه‌های کنترل فرسایش در رودخانه ارس مورد استفاده قرار گیرد.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="EN" style="font-size:9.0pt">Sedimentation downstream of dams is considered one of the most important factors affecting river morphological changes and reducing the effective storage capacity of reservoirs. In this study, the hydrodynamic behavior of flow and sediment transport patterns downstream of the Aras Dam were investigated using the two-dimensional depth-averaged numerical model CCHE2D. The model includes hydrodynamic, sediment transport, and bed morpho dynamic sub-models and was calibrated using hydrological data, bed topography, and sediment characteristics of the study area. To evaluate the model&#39;s sensitivity, the effects of parameters such as Manning&rsquo;s roughness coefficient, turbulence model, sediment particle size, boundary conditions, and the type of sediment transport capacity relationship were examined. Overall, the results indicated that regions with high flow velocity and shear stress are prone to local scour, whereas are::::::as char::::::acterized by eddies and low velocities experience the highest levels of deposition. In addition, increasing discharge led to higher sediment transport rates and altered the distribution pattern of shear stress in the channel. Sensitivity analysis showed that the model is highly sensitive to boundary conditions, the roughness coefficient, and sediment transport capacity relationships, while the influence of the turbulence model on sediment transport results is limited. Simulation results also showed that the use of spur dikes can reduce the amount of sediment transported to critical areas by approximately 30%. The findings of this study demonstrate the capability of two-dimensional depth-averaged models to analyze hydrodynamic and morpho dynamic processes downstream of dams and may be useful for sediment management and the design of erosion control structures in the Aras River.</span></span></span><br> &nbsp; سد ارس,انتقال رسوب,مدل CCHE2D,مدل دوبعدی میانگین‌عمقی,آب‌شکن,مورفودینامیک رودخانه Aras Dam,Sediment transport,CCHE2D model,Two-Dimensional Depth-Averaged Model,Spur Dike,River Morph Dynamics 70 86 http://marine-eng.ir/browse.php?a_code=A-10-2018-1&slc_lang=fa&sid=1 Farshid Khosh-Akhlag فرشید خوش اخلاق fariapple68@gmail.com 10031947532846006513 10031947532846006513 No Graduate Student, Department of Civil Engineering-Geotechnic, Ara.C., Islamic Azad University, Jolfa, Iran. دانش آموخته‌ی کارشناسی ارشد مهندسی عمران، واحد ارس، دانشگاه آزاد اسلامی، جلفا، ایران. Bahador Fatehi-Nobarian بهادر فاتحی نوبریان bfatehinobarian@iau.ac.ir 10031947532846006514 10031947532846006514 No Assistant Prof. Department of Civil Engineering of Hydraulic Structures, Ara.C., Islamic Azad University, Jolfa, Iran. استادیار گروه مهندسی عمران-مهندسی آب و سازه های هیدرولیکی، واحد ارس، دانشگاه آزاد اسلامی، جلفا،ایران. Majid Farrin مجید فرّین majid.farrin@iau.ac.ir 10031947532846006515 10031947532846006515 Yes Assistant Prof. Department of Civil Engineering-Geotechnic, Ara.C., Islamic Azad University, Jolfa, Iran. استادیار گروه مهندسی عمران-ژئوتکنیک، واحد ارس، دانشگاه آزاد اسلامی، جلفا،ایران.